Klasyfikacja motocyklowych olejów silnikowych

Podstawowym i często spotykanym błędem serwisowym jest stosowanie podczas wymiany zamiennie olejów samochodowych i motocyklowych.

Wbrew pozorom, mimo dysponowania tymi samymi parametrami jak lepkość, czy rodzaj (mineralne, półsyntetyczne i syntetyczne) stosowanie w motocyklach olejów silnikowych przeznaczonych do samochodów jest błędem i może prowadzić do poważnych uszkodzeń jednostki napędowej. Czterosuwowe silniki motocyklowe konstrukcyjnie znacznie różnią się od samochodowych i wymagają stosowania środków smarnych o zupełnie innych parametrach.

Skąd różnice?

W przeważającej liczbie konstrukcji motocyklowe jednostki napędowe maja skrzynie korbowe połączone z ze skrzynią przekładniową, a wielotarczowe sprzęgła również pracują w kąpieli olejowej. Niektóre firmy (BMW modele R, Moto Guzzi, czy Ducati) stosują oddzielne skrzynie biegów i suche sprzęgła, niemniej ze względu na inne parametry pracy (wysokoobrotowość, chłodzenie powietrzem) również w tych przypadkach nie zaleca się stosowania olejów w specyfikacjach samochodowych. W tych ostatnich są bowiem dodatki, które mogą powodować ślizganie się mokrego sprzęgła oraz rozrywanie łańcuchów cząsteczkowych oleju wskutek ogromnych nacisków w motocyklowych przekładniach zębatych. A efektem degradacji molekularnej jest zrywanie filmu olejowego (warstwy smarującej) w punktach tarcia. By chronić przekładnie, oleje motocyklowe są bardziej lepkie od samochodowych przez co lepiej znoszą wysokie ciśnienia panujące na powierzchni kół zębatych.

 

Ponadto oleje motocyklowe często pracują w mało stabilnych warunkach temperaturowych, bowiem spora liczba konstrukcji ma chłodzenie powietrzem, co w konstrukcjach samochodowych praktycznie już nie występuje. W chwili obecnej na rynku powszechnie dostępne są oleje do silników motocyklowych, więc nie ma żadnych powodów, aby do jednośladów stosować preparaty przeznaczone dla samochodów.

Dobór lepkości

Lepkość to jeden z podstawowych parametrów olejów silnikowych, a jej dobór często może decydować o prawidłowej pracy i żywotności silnika. Gdy jest zimny, mogą pojawiać się problemy z szybkim dotarciem do wszystkich punktów smarowania, gdy gorący – spływać ze współpracujących powierzchni, zamiast się ich trzymać, przez co nie będą wystarczająco dobrze smarowane – ze wszystkimi tego najgorszymi konsekwencjami. O tym, jak dobrze spisze się w różnych temperaturach, poinformuje nas klasa lepkości (SAE).

 

Pod tym względem motocyklowy olej silnikowy musi spełniać nieco mniejsze wymagania, niż samochodowy, bowiem zwykle nie pracuje w temperaturach poniżej 0°C. W europejskich warunkach klimatycznych nie występują też upały powyżej 45°C, więc wybór oleju pod względem parametru lepkości możemy ograniczyć do 10W40 w przypadku motocykli niewysilonych, nawet jeśli są używane cały rok, 15W50 – 15W60 w przypadku wysilonych maszyn sportowych, używanych głównie latem i w ciężkich warunkach pracy (duże obciążenia) i 20W50 w skrajnych przypadkach – gdy przewidziana jest podróż w gorętsze rejony świata. W fabrycznych instrukcjach obsługi bardzo często znajdują się też zalecenia producenta jaki olej stosować w danym zakresie temperatur.

Mineralny, półsyntetyczny, syntetyczny

Kryterium określającym cechy oleju, jest jego rodzaj: mineralny, półsyntetyczny lub syntetyczny. Powszechnie dostępne jest aż 6 grup tego produktu. Wbrew obiegowej opinii, nawet te, o których producent informuje, że mają pochodzenie syntetyczne (grupa III), tworzone są na bazie mineralnej.

 

I – zaliczają się do niej pochodne rafinacji ropy naftowej, czyli mineralne. Są to produkty najprostsze, o najniższych parametrach. Tworzą najsłabszy film olejowy, najmniej stabilny temperaturowo, a gdy ta przekroczy maksymalnie dopuszczalne wartości, ich właściwości zmieniają się nieodwracalnie. Przeważnie stosowane są w jednostkach wolnoobrotowych, mało wysilonych, lub jako pierwszy olej podczas docierania silnika.

 

II – oleje o mineralnej bazie (stanowiącej 70-80%), lecz o podniesionej jakości, zmieszanej z wieloma dodatkami poprawiającymi właściwości. Tego typu oleje to półsyntetyki, stosowane powszechnie w drogowych motocyklach używanych amatorsko.

 

III – wysokorafinowane oleje produkowane ciągle na bazie mineralnej, lecz wytwarzanej w technologii HC (hydrocrackingu), która pozwala podnieść wskaźnik lepkości. Ponieważ poddano je zaawansowanej obróbce, niektórzy producenci określają je jako wykonane w technologii syntetycznej lub wręcz syntetyczne (choć surowcem są wciąż produkty mineralne). Oleje grupy drugiej i trzeciej są wystarczające dla ponad 75% motocykli jeżdżących po drogach publicznych.

 

IV – to produkty w pełni syntetyczne, o bazie opartej na związkach PAO (polialfaolefiny). Dzięki temu można uzyskać właściwości dopasowane do pracy mocno wysilonych jednostek napędowych. Tworzą mocne filmy olejowe i mają znacznie lepsze właściwości chłodzące i czyszczące, niż produkty niższych grup. Ich lepkość jest stabilna w znacznie szerszym zakresie temperatur i nie zmieniają trwale swoich własności.

 

V/VI – bazą do produkcji tych w pełni syntetycznych preparatów są estry. Tworzą najsilniejszy znany film olejowy, z tego powodu stosowane są w maszynach wyczynowych. Ich cząsteczki pozostają sklejone z cząsteczkami metalu które smarują metalu nawet przez długi czas, więc zapewniają smarowanie w najbardziej krytycznym momencie, czyli w trakcie uruchamiania silnika. Tego typu oleje nie są dostępne w powszechnym handlu.

Oznaczenia

W Europie oleje motocyklowe klasyfikuje się w znacznej przewadze wg 2 norm – amerykańskiej i japońskiej. Jeżeli produkt spełnia kryteria którejkolwiek z nich możemy być pewnie, że bez obaw można jest stosować do silników motocyklowych.

 

Normy API (American Petroleum Institute):

 

  • To normy stworzone głównie z myślą o samochodach, jednak stosuje się je także w motocyklach
  • SL i niższe – do wolnoobrotowych niewysilonych konstrukcji, motocykli klasycznych i zabytkowych
  • SM/SN (najwyższe normy)- do nowoczesnych, wysilonych jednostek

 

Im wyższa w porządku alfabetycznym jest litera, tym wyższej jakości jest olej. Bardzo ważne jest przestrzeganie zaleceń producenta motocykla. Zastosowanie oleju o niższym standardzie może nie zapewnić odpowiedniego smarowania, co prowadzić będzie do uszkodzeń silnika. Natomiast nie ma przeciwwskazań przed wybraniem oleju z wyższą normą. Nie dotyczy to jednak bardzo wiekowych konstrukcji, gdzie przeważnie zalecane jest stosowanie olejów najniższych klas, które i tak mają lepsze właściwości, niż ich odpowiedniki z lat 20. i 30. ubiegłego wieku.

 

Normy JASO (Japanese Automotive Standards Organisation). Ta bardziej szczegółowa niż amerykańska API norma, została utworzona z powodu coraz wyższej specjalizacji produktu i mniejszej przydatności olejów samochodowych do motocykli.

 

JASO MA: oleje przeznaczone do czterosuwowych motocykli z mokrym sprzęgłem. Dzieli się dodatkowo na:

 

  • MA-1 – do mało wysilonych silników z jednym obiegiem oleju i mokrym sprzęgłem
  • MA-2 – do bardzo wysilonych silników z jednym obiegiem oleju i mokrym sprzęgłem

 

JASO MB: oleje do jednostek z suchym sprzęgłem.

 

Pamiętajmy jednak o tym, że w motocyklach (w chwili obecnej chyba tylko w maszynach sportów off-road) stosowane są także silniki dwusuwowe, które z samochodów praktycznie wyszły z użycia w latach 70. ubiegłego wieku. Dla nich też stosuje się odpowiednio klasyfikację API oraz JASO:

 

  • API TA – Oleje do dwusuwów starszej konstrukcji
  • API TB – Oleje do dwusuwów średnio obciążonych współczesnej konstrukcji
  • API TC – Oleje do współczesnych silników dwusuwowych narażonych na największe obciążenia
  • JASO FA – Oleje do silników dwusuwowych starszej konstrukcji
  • JASO FB – Oleje do średnio obciążonych silników dwusuwowych współczesnej konstrukcji
  • JASO FC – Oleje do mocno obciążonych silników dwusuwowych współczesnej konstrukcji
  • JASO FD – Oleje do dwusuwów bazujące na JASO FC, o podwyższonej zawartości detergentów

 

Pamiętać także należy, że w silnikach motocyklowych z reguły olej wymieniany powinien być nieco częściej niż w samochodowych. Producenci jednośladów zalecają skrupulatne pilnowanie terminów tych operacji, bo od tego zależy żywotność jednostki. Olej (zawsze wraz z filtrem!) należy wymieniać w zależności od wymagań co 6, 10, lub 12 tysięcy km. Jeżeli motocykl co często się zdarza) nie osiągał takiego przebiegu w sezonie, to i tak olej należy wymienić raz w roku.

Zobacz podobne

Szanowny Czytelniku

Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) informujemy Cię o przetwarzaniu Twoich danych.

Administratorem danych jest Proautomotive Sp. z o.o., 39 - 200 Dębica, ul. Kolejowa 28. Chodzi o dane, które są zbierane w ramach korzystania przez Ciebie z naszych usług, w tym stron internetowych, newsletterów i innych funkcjonalności udostępnianych przez Proautomotive Sp. z o.o., głównie zapisanych w plikach cookies i innych identyfikatorach internetowych, które są instalowane na naszych stronach przez nas oraz naszych zaufanych partnerów. Gromadzone dane są wykorzystywane wyłącznie w celach: świadczenia usług drogą elektroniczną wykrywania nadużyć w usługach pomiarów statystycznych i udoskonalenia usług

Osoba, której dane dotyczą, ma prawo dostępu do danych, sprostowania i usunięcia danych, ograniczenia ich przetwarzania. Osoba może też wycofać zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Wszelkie zgłoszenia dotyczące ochrony danych osobowych prosimy kierować na adres biuro@motofaktor.pl lub pisemnie na adres Proautomotive Sp. z o.o., 39 - 200 Dębica, ul. Kolejowa 28 z dopiskiem "ochrona danych osobowych".

Więcej o zasadach przetwarzania danych osobowych i przysługujących Użytkownikowi prawach znajduje się w Polityce prywatności.

Zapisz się na newsletter główny

Chcę otrzymywać wiadomości e-mail (W każdej chwili możesz zrezygnować z subskrybcji).

FreshMail.pl
 

To był tydzień!

Chcę otrzymywać wiadomości e-mail (W każdej chwili możesz zrezygnować z subskrybcji).

FreshMail.pl
 

Strefa Ciężka

Chcę otrzymywać wiadomości e-mail (W każdej chwili możesz zrezygnować z subskrybcji).

FreshMail.pl