Zajrzyjcie pod maskę nowego auta. Zamiast plątaniny przewodów i znajomych kształtów zobaczycie plastikowe osłony, moduły sterujące i wtyczki diagnostyczne. Pod podłogą coraz częściej nie ma zbiornika paliwa, tylko baterie. Kamery, radary i czujniki pilnują pasa ruchu, odległości od poprzedzającego pojazdu i martwego pola w lusterku. Samochód przestał być wyłącznie maszyną. Stał się komputerem na kołach.

Ta zmiana dokonała się szybciej, niż zdążyły się do niej przygotować szkoły, warsztaty i rynek pracy. Warsztat, który jeszcze niedawno potrzebował przede wszystkim rąk do pracy, dziś szuka ludzi, którzy potrafią czytać dane, rozumieją elektronikę i nie boją się wysokiego napięcia. Tacy ludzie siedzą dziś w szkolnych ławkach, w technikach samochodowych w Radomiu, Białymstoku czy Rzeszowie. Tyle że rzadko ktoś potrafi ich znaleźć…

Olimpiady przedmiotowe mają w Polsce długą tradycję. Fizyka, matematyka, chemia, informatyka – najzdolniejsi uczniowie liceów od dekad mierzą się ze sobą, a najlepsi otwierają sobie drzwi na najbardziej prestiżowe uczelnie. Uczeń technikum, który w wieku siedemnastu lat potrafi zdiagnozować usterkę układu wtryskowego szybciej niż niejeden doświadczony mechanik, takiej sceny zwykle nie ma.

Właśnie tę lukę chce wypełnić nowa Olimpiada. Organizuje ją Wojskowa Akademia Techniczna, jedna z najbardziej rozpoznawalnych uczelni technicznych w kraju, wspólnie z Xpertis, operatorem platformy edukacyjnej xpertis.cloud, która łączy szkoły zawodowe z pracodawcami. Regulamin konkursu Rektor-Komendant WAT nadał decyzją z 9 września, obejmując przedsięwzięcie honorowym patronatem. Poniedziałkowa umowa przesądza o tym, kto i za co odpowiada.

„Branża motoryzacyjna potrzebuje dziś młodych ludzi, którzy rozumieją zarówno klasyczną mechanikę, jak i elektromobilność czy zaawansowaną diagnostykę. Olimpiada to dla nich szansa, by sprawdzić się na ogólnopolskim poziomie, poznać uczelnię z ogromnymi tradycjami i nawiązać pierwszy kontakt z pracodawcami” – mówi Alfred Franke, współzałożyciel Xpertis.

Xpertis nie zaczyna od zera. Firma prowadzi Wyścig Talentów – ogólnopolski konkurs dla uczniów szkół zawodowych, który wyciąga zdolną młodzież z anonimowości szkolnych pracowni i stawia ją naprzeciw siebie w uczciwej rywalizacji. Projekt szybko przestał być eksperymentem: w roku szkolnym 2026/2027 wystartuje już jego trzecia edycja.

Dwie dotychczasowe edycje to kapitał, którego nie da się kupić. Organizatorzy wiedzą, jak dotrzeć do nauczycieli w szkołach od Szczecina po Przemyśl, jak zorganizować zdalny etap dla setek uczestników, by nikt nie miał wątpliwości co do uczciwości wyników, i jak przekonać firmy, że inwestycja w nastolatka z technikum to nie filantropia, lecz rozsądna strategia kadrowa. Teraz to doświadczenie trafia także pod akademicki szyld WAT.

Najważniejsze jednak, że Olimpiada nie zastępuje Wyścigu Talentów. Oba konkursy będą odbywać się równolegle, w tym samym roku szkolnym, i wzajemnie się uzupełniać. Organizatorzy liczą, że najzdolniejsi uczniowie nie będą musieli wybierać i sprawdzą się w obu rywalizacjach.

„Wyścig Talentów i Olimpiada to dwie różne areny, ale cel jest ten sam: pokazać, że w szkołach zawodowych rosną świetni specjaliści. Mamy nadzieję, że wielu uczniów stanie na starcie obu konkursów, bo każdy z nich daje inne doświadczenia i otwiera inne drzwi” – mówi Jan Rychlewski, współzałożyciel Xpertis.

Dla ucznia technikum to podwójna szansa. Dwa razy więcej okazji, by zmierzyć się z najlepszymi w kraju, dwa razy więcej momentów, w których mogą go zauważyć uczelnia i pracodawcy.

Droga do finału Olimpiady będzie długa. Najpierw etap szkolny: uczniowie rozwiązują zadania przygotowane przez komisję, a nauczyciele sprawdzają prace według przesłanych kluczy. Każda szkoła może wysłać dalej najwyżej trzech najlepszych. Potem etap wojewódzki, z każdego z szesnastu województw do finału przejdzie siedmioro uczniów.

Finał, na który może przyjechać 112 osób z całej Polski, odbędzie się w siedzibie WAT na warszawskim Bemowie. Wyniki poznamy tego samego dnia, podczas uroczystej gali.

Zakres wiedzy jest szeroki i nie przypadkiem przypomina mapę całej współczesnej motoryzacji. Budowa silników i układów napędowych, diagnostyka i eksploatacja, elektronika pojazdowa i systemy wspomagania kierowcy. Napędy hybrydowe, elektryczne i wodorowe. Przepisy ruchu drogowego i bezpieczeństwo. Fizyka, mechanika techniczna i matematyka – w zakresie, bez którego trudno zrozumieć, dlaczego samochód hamuje, skręca i ile energii zużywa. Wreszcie rynek: także ten niezależny, obejmujący tysiące warsztatów, hurtowni i dystrybutorów części, bez których polska motoryzacja by stanęła.

Dla najlepszych stawka jest wysoka. Zwycięzca Olimpiady otrzyma maksymalną liczbę punktów za świadectwo dojrzałości w rekrutacji na Wydział Inżynierii Mechanicznej WAT. Nie tylko na studia wojskowe – także na cywilne. Pięcioro laureatów, a przy wyjątkowo wyrównanej rywalizacji nawet dziesięcioro, dostanie nagrody rzeczowe. Jeśli podejmą stacjonarne studia na tym wydziale, będą mogli liczyć na stypendium z funduszu uczelni przez cały okres nauki, pod warunkiem utrzymania dobrych wyników.

W Polsce od lat mówi się o tym, że szkolnictwo zawodowe, uczelnie i biznes funkcjonują obok siebie, zamiast ze sobą współpracować. Szkoła uczy według podstawy programowej, uczelnia prowadzi badania, firmy narzekają na brak fachowców. Nowa Olimpiada próbuje te światy połączyć w jednym przedsięwzięciu.

Olimpiada ma odbywać się co roku. Harmonogram pierwszej edycji, szczegółowy zakres tematów i lista lektur pojawią się wkrótce na stronie olimpiady oraz w kanałach informacyjnych WAT. Szkoły mogą zgłaszać uczniów, pisząc na adres rejestracja@olimpiada.com.pl.

Gdzieś w technikum, w warsztatowej pracowni pachnącej smarem, siedzi dziś chłopak albo dziewczyna, która za kilka miesięcy może stanąć na podium w Warszawie. I która po raz pierwszy usłyszy, że jej pasja to nie „tylko zawód”, lecz przepustka na uczelnię z prawdziwego zdarzenia.

Źródło: Xpertis, WAT