Olej silnikowy nie tylko smaruje – co może jeszcze? | MOTOFAKTOR

Olej silnikowy nie tylko smaruje - co może jeszcze?

person Redakcja 12/10/2022

Kierownik Działu Technicznego TotalEnergies, Andrzej Husiatyński, wskazuje jakie ważne role poza smarowaniem spełnia olej silnikowy i czemu ważny jest jego właściwy dobór.

 

 

Najważniejszym zadaniem oleju silnikowego jest oczywiście utworzenie filmu olejowego między powierzchniami współpracujących elementów silnika. W ten sposób minimalizujemy tarcie, ograniczając je tylko do strat energii wynikających z przesuwania warstw oleju. Konstruktor danego silnika określa odpowiednią lepkość oleju w instrukcji obsługi pojazdu. Nie wolno dobierać oleju o innej lepkości, niż zalecona przez producenta, ponieważ grozi to zużyciem silnika. Oleje do najnowszych silników spalinowych posiadają coraz niższe lepkości, przez co jeszcze bardziej minimalizują tarcie między współpracującymi częściami. Najważniejsze elementy silnika wymagające smarowania to: krzywki rozrządu i popychacze, pierścienie tłokowe gładzie cylindrów, łożyska główne, łożyska wału korbowego i wałka rozrządu.

 

Olej silnikowy Total Quartz 9000 0W-30
Olej silnikowy Total Quartz 9000 0W-30

Odbieranie ciepła przez olej silnikowy

Układ chłodzący nie jest w stanie chłodzić wszystkich miejsc w silniku. Z tego powodu, olej silnikowy musi odprowadzać ciepło od pozostałych gorących elementów, takich jak tłok, pierścienie, łożyska wału korbowego oraz wałka rozrządu. Właściwości chłodzące oleju są szczególnie istotne w najnowszych „downsizingowych” silnikach spalinowych, które osiągają znacznie wyższe moce i moment obrotowy z danej pojemności niż silniki poprzedniej generacji.

Uszczelnianie pierścieni przez olej silnikowy

Olej natryskiwany na tuleje cylindrowe oraz podawany pod pierścienie tłokowe uszczelnia komorę spalania. W ten sposób nie dopuszcza do przedmuchu spalin z komory spalania do skrzyni korbowej, co skutkowałoby zmniejszeniem mocy silnika. Właśnie od oleju zależy zatem utrzymanie średniego ciśnienia użytecznego w procesie spalania.

Dbanie o czystość silnika przez olej silnikowy

Utrzymanie silnika w czystości, wypłukiwanie zanieczyszczeń, rozpuszczanie osadów. To wszystko pięknie brzmi, ale nasze wyobrażenia niestety są dalekie od rzeczywistości. To nie jest tak, że czysty olej porywa cząstki zanieczyszczeń, transportuje je do filtra oleju i ponownie oczyszczony płynie dalej. Owszem, dzieje się tak, ale tylko w przypadku większych zanieczyszczeń. Te mniejsze krążą w oleju, a olej ma za zadanie nie dopuścić do ich osadzania, a także… zachować swoje właściwości niezależnie od „napełnienia” tymi zanieczyszczeniami. Podstawowym zanieczyszczeniem w tym przypadku jest sadza. Dobre oleje mają bardzo wysoką zdolność dyspersji sadzy, czyli właśnie zdolność absorbowania jej, transportu i przeciwdziałania zbijaniu się w większe „grudki” lub tworzenia osadów. Olej musi również neutralizować kwaśne produkty spalania (np. siarka) oraz chronić elementy silnika przed korozją.

Wpływ oleju silnikowego na osiągi i zużycie paliwa

Stosując oleje o niskiej lepkości, minimalizujemy tarcie między współpracującymi elementami silnika. W ten sposób zwiększamy moc i moment obrotowy, oraz ograniczamy zużycie paliwa, co się przekłada na wyższą sprawność jednostki napędowej. Tarcie to jednak nie wszystko. Dobrze dobrany olej potrafi faktycznie odczuwalnie poprawić osiągi lub wymiernie obniżyć zużycie paliwa w autach z rozbudowanym osprzętem sterowanym ciśnieniem oleju. Mamy tu na myśli wariatory faz rozrządu lub napinacze hydrauliczne. Jeśli olej nie jest w stanie odpowiednio szybko wytworzyć w nich roboczego ciśnienia, przełoży się to na elastyczność, przyspieszenie i… rachunek na stacji benzynowej.

Ochrona systemów oczyszczania spalin przez olej silnikowy

Obowiązująca od 2006 roku norma Euro 4 wymusiła na producentach Diesli stosowanie filtrów cząstek stałych. Niestety, tradycyjne składniki powszechnie stosowane w pakiecie dodatków uszlachetniających olej powodują niszczenie filtra poprzez nieodwracalne zapychanie jego porowatej struktury niemożliwymi do usunięcia popiołami siarczanowymi. Silniki Diesla z filtrami cząstek (DPF, FAP) wymagają zatem stosowania specjalnych olejów nowszej generacji. Są to oleje LowSAPS, zwane też po polsku niskopopiołowymi. Nazwa pochodzi od słów Low Sulphated Ash, Phosphorus, Sulphur (niska zawartość popiołów siarczanowych, fosforu i siarki).

Ochrona przed zjawiskiem L.S.P.I. w silnikach benzynowych przez olej silnikowy

Mimo niesamowitych osiągów przy małych wymiarach silnika, downsizing cechuje parę zagrożenie mogących znacząco wpłynąć na trwałość silnika. W niskim zakresie obrotów (1500-2000 obr/min), przy dużym obciążeniu silnika i silnym doładowaniu powietrzem dochodzi do zjawiska zwanego LSPI (Low Speed Pre-Ignition) – przedwczesny zapłon przy niskiej prędkości obrotowej. Innymi słowy, to zjawisko polegające na zapłonie mieszanki paliwowo-powietrznej podczas suwu sprężania, występujące przed faktycznym zapłonem zainicjowanym iskrą ze świecy zapłonowej. Przedwczesny zapłon spowodowany jest obecnymi w komorze spalania niedopalonymi, żarzącymi się cząstkami oleju czy nadal palącego się nadmiaru paliwa.

 

LSPI skutkuje uderzeniami płaszcza tłoka o tuleję cylindra, a to prowadzi do poważnych uszkodzeń silnika. Dodatkowo przy dużym obciążeniu silnika i dużym zapotrzebowaniu na moc przy wtrysku bezpośrednim nie dochodzi do idealnego wymieszania paliwa z powietrzem i powstają strefy nadmiaru paliwa. Wtedy w procesie spalania powstaje sadza. Sadza powoduje więcej „szkody” niż na pierwszy rzut oka można by sobie pomyśleć. Sadza w spalinach powoduje konieczność zastosowania układów GPF (benzynowych filtrów cząstek). Sadza z komory spalania przedostająca się również do oleju i zanieczyszcza go. To powoduje zaś konieczność zwiększenia zdolności oleju do dyspersji sadzy, aby ograniczyć aglomerację zanieczyszczeń.

Ochrona przed zużyciem łańcucha rozrządu przez olej silnikowy

W ostatnich latach okazało się, że duże ilości sadzy w oleju negatywnie wpływają na trwałość łańcuchów rozrządu. Sadza działała ścierająco na sworznie łańcucha powodując jego wydłużenie. W konsekwencji może to doprowadzić do zniszczenia silnika poprzez przeskoczenie koła zębatego rozrządu. Odpowiedni olej zapobiega osadzaniu się sadzy na ogniwach łańcucha i dzięki temu zabezpiecza go. Warto podkreślić, że chodzi tu nie tylko o silniki wysokoprężne, ale także o benzynowe z bezpośrednim wtryskiem paliwa.

 

Powyższe kwestie to tylko przykłady prawdziwych funkcji oleju silnikowego. W przypadku popularnych, starszych silników zastosowanie nowszego oleju (o ile jest on zgodny ze specyfikacją producenta), nie jest oczywiście obowiązkowe, ale może wyjść na dobre. Niestety, w drugą stronę nie można już zastosować takiej dowolności. Zaawansowanie technologiczne nowych konstrukcji, jak również rozbudowanie systemów oczyszczania spalin stawia konkretne wymagania, lekceważenie ich zazwyczaj przekłada się na skrócenie żywotności jednostki napędowej, systemów oczyszczania spalin, jak również może wpłynąć na pogorszenie się osiągów i wzrost zużycia paliwa – powiedział Andrzej Husiatyński, Kierownik Działu Technicznego firmy TotalEnergies.

 

Źródło: TotalEnergies

Zobacz podobne

Szanowny Czytelniku

Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) informujemy Cię o przetwarzaniu Twoich danych.

Administratorem danych jest Proautomotive Sp. z o.o., 39 - 200 Dębica, ul. Kolejowa 28. Chodzi o dane, które są zbierane w ramach korzystania przez Ciebie z naszych usług, w tym stron internetowych, newsletterów i innych funkcjonalności udostępnianych przez Proautomotive Sp. z o.o., głównie zapisanych w plikach cookies i innych identyfikatorach internetowych, które są instalowane na naszych stronach przez nas oraz naszych zaufanych partnerów. Gromadzone dane są wykorzystywane wyłącznie w celach: świadczenia usług drogą elektroniczną wykrywania nadużyć w usługach pomiarów statystycznych i udoskonalenia usług

Osoba, której dane dotyczą, ma prawo dostępu do danych, sprostowania i usunięcia danych, ograniczenia ich przetwarzania. Osoba może też wycofać zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Wszelkie zgłoszenia dotyczące ochrony danych osobowych prosimy kierować na adres biuro@motofaktor.pl lub pisemnie na adres Proautomotive Sp. z o.o., 39 - 200 Dębica, ul. Kolejowa 28 z dopiskiem "ochrona danych osobowych".

Więcej o zasadach przetwarzania danych osobowych i przysługujących Użytkownikowi prawach znajduje się w Polityce prywatności.

Zapisz się na newsletter główny

Chcę otrzymywać wiadomości e-mail (W każdej chwili możesz zrezygnować z subskrybcji).

 

To był tydzień!

Chcę otrzymywać wiadomości e-mail (W każdej chwili możesz zrezygnować z subskrybcji).

 

Strefa Ciężka

Chcę otrzymywać wiadomości e-mail (W każdej chwili możesz zrezygnować z subskrybcji).

 

Subscribe to our newsletter

Send me your newsletter (you can unsubscribe at any time).